Home Haber Bu pilin ömrü 433 yıl: İnsanlık ve uzay tarihini değiştirecek Bu pilin ömrü 433 yıl: İnsanlık ve uzay tarihini değiştirecek Haber Mehmet Karaman 28 Mart 2026 comments off PLÜTONYUMUN YARI ÖMRÜ 88 YIL, AMERİKYUMUN 433 Uzay araçlarının enerji ihtiyacı 1960’lardan bu yana “ radyoizotop güç sistemleri ” (RPS) adı verilen nükleer pillerle karşılanıyor. Voyager 1 ve 2 , New Horizons , Curiosity ve Perseverance bu teknolojiyle çalıştı. Satürn’ün uydusu Titan’ı keşfedecek Dragonfly uçuş aracı da aynı sistemi kullanacak. Curiosity, NASA RPS’nin çalışma prensibi basit: kararsız yapıdaki radyoizotoplar bozunuma uğrarken açığa çıkan ısı pile dönüşüyor . NASA bu pillerde onlarca yıldır yarı ömrü 88 yıl olan plütonyum-238 kullandı. Şimdi kullanılması gündemde olan amerikyum-241’in yarı ömrüyse 433 yıla yakın . Aradaki fark, uzay araçlarının çok daha uzun görevlere çıkabilmesinin önünü açıyor. Mikroskopta amerikyum-241, Wikimedia Commons OCAK 2025’TE ORTAKLIK KURULDU NASA ‘nın Glenn Araştırma Merkezi ile Leicester Üniversitesi, Ocak 2025’te amerikyum-241’i uzay görevleri için test etme konusunda anlaştı. Ekipler aynı zamanda bu yakıttan elektrik üretiminin en verimli yöntemini araştırıyor. NASA Öne çıkan teknoloji “ serbest pistonlu Stirling dönüştürücü .” Geleneksel krank mili sisteminden farklı olarak pistonlar mikro yerçekiminde motor içinde serbestçe hareket edebiliyor . 2020’de Glenn’deki bir dönüştürücü, RPS ile 14 yıl kesintisiz ve bakımsız çalışma süresine ulaşmıştı. Glenn’in Isıl Enerji Dönüşüm Birimi şefi Wayne Wong o dönem şu değerlendirmeyi yapmıştı: “Bu yeni eşik özellikle önemli. Daha önceki uçuş projelerinde radyoizotop güç sistemleri için görev süresi gereksinimi 14 yıl olarak belirlenmişti. Uzun yolculuk gerektiren dış gezegen görevleri için bu kritik bir eşik.” YAKIT SEÇİMİNDE SIKI KRİTERLER VAR Bir izotopun NASA görevlerinde yer alabilmesi için katı standartları karşılaması gerekiyor. Yakıtın insan vücuduna zehirl olmaması ya da en düşük düzeyde toksik olması, suda çözünmez yapıda bulunması şart. Bu nedenle yakıt seramik formunda üretiliyor; buharlaşıp solunması yerine büyük parçalara ayrılıyor ve yutulsa bile vücut tarafından emilemez hale geliyor. Ayrıca yüksek sıcaklıklarda kararlı kalmas ı ve az miktarla yoğun ısı üretebilmesi bekleniyor. Bugüne dek bu elemeyi yalnızca plütonyum-238 geçebilmişti. NASA PLÜTONYUM ÜRETİMİ 30 YIL DURMUŞTU Plütonyum-238’in üretimi 2011’e kadar tam 30 yıl askıda kaldı. O yıl NASA hükümetten aldığı fonla Enerji Bakanlığı Nükleer Enerji Ofisi aracılığıyla üretimi yeniden başlattı. İzotop şu anda Oak Ridge, Idaho ve birkaç farklı ulusal laboratuvarda üretiliyor. Amerikyum-241’in üretim süreciyse Los Alamos Ulusal Laboratuvarı ‘nda verimlilik ve güvenlik açısından geliştirilme aşamasında. Görev Nasa Üretim
